Jak przygotować się do kontroli ASF - Wstęp I

Czym jest kontrola ASF i kto ją przeprowadza?

Kontrola ASF to urzędowe sprawdzenie, czy gospodarstwo utrzymujące trzodę chlewną stosuje zasady bioasekuracji z rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 marca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 344) w sprawie środków podejmowanych w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń. Kontrolę prowadzi powiatowy lekarz weterynarii razem ze swoimi inspektorami — do sprawdzenia mają wszystkie gospodarstwa hodujące trzodę chlewną w Polsce (47,8 tys. wg danych GUS na koniec 2024 r.).

Procedura przebiega w trzech krokach:

1. Pierwsza kontrola — inspektor sprawdza, czy rolnik przestrzega wszystkich zasad bioasekuracji z rozporządzenia. Gdy wykryje nieprawidłowości, wystawia protokół z listą uchybień do naprawy.
2. 5 miesięcy na naprawę — w tym czasie rolnik wdraża wszystkie standardy bioasekuracji wskazane przez inspektora: dokupuje maty, stawia ogrodzenie, uzupełnia rejestry, urządza śluzę.
3. Druga kontrola — weryfikacyjna. Gdy uchybienia nadal są, powiatowy lekarz weterynarii wszczyna postępowanie administracyjne.

Wymogi bioasekuracji obowiązują każde gospodarstwo utrzymujące świnie — od gospodarstwa z kilkoma świniami po wielkotowarową fermę. Szczegółowe wytyczne i gotowe formularze pobierzesz w dziale Dokumenty do pobrania.

Co grozi za niespełnienie wymagań bioasekuracji?

Negatywny wynik drugiej kontroli otwiera powiatowemu lekarzowi weterynarii drogę do trzech decyzji administracyjnych: grzywny, zakazu chowu trzody chlewnej lub nakazu uboju świń. Czwarty skutek pojawia się z mocy ustawy — utrata prawa do odszkodowań za zwierzęta padłe lub poddane ubojowi w wyniku ASF. To często największy koszt, bo odszkodowanie bywa jedyną formą rekompensaty.

• Grzywna — powiatowy lekarz weterynarii nakłada ją w drodze decyzji administracyjnej.
• Zakaz chowu trzody chlewnej — rolnik traci prawo do utrzymywania świń we własnym gospodarstwie.
• Nakaz uboju świń — likwidacja stada z gospodarstwa.
• Utrata prawa do odszkodowań (skutek prawny, nie decyzja PLW) — przestrzeganie przepisów bioasekuracji to warunek wypłaty odszkodowań za świnie zabite, poddane ubojowi lub padłe w związku z ASF.

Potraktuj kontrolę ASF jak polisę: koszt bioasekuracji (~410 zł dla małego gospodarstwa) jest znacznie niższy niż odszkodowanie, które tracisz, gdy wirus trafi na gospodarstwo. Dlatego traktuj inspekcję jak listę kontrolną — każdy z 8 obszarów opisanych poniżej ma własne wymogi i konkretne produkty.

8 obszarów kontroli ASF — spis treści serii

Seria „Jak przygotować się do kontroli ASF” składa się z 8 części. Każda omawia jeden obszar, który inspektor sprawdza podczas wizyty, i wskazuje produkty Dezenfex pomagające spełnić wymagania rozporządzenia.

1. Wstęp — Poradnik (ta część) — Podstawa prawna, procedura dwóch kontroli, konsekwencje uchybień, kompletny zestaw produktów bioasekuracyjnych z cenami.
2. Prowadzenie rejestrów i spisów — cz. II — Rejestr pojazdów, księga gości, spis stada, świadectwa zdrowia, oznakowanie budynków tablicami ostrzegawczymi.
3. Poprawne korzystanie i obsługa mat dezynfekcyjnych — cz. III — Gdzie rozkładać maty, minimalne wymiary wg rozporządzenia, nasączanie preparatem, porównanie typów.
4. Wpływ czynników atmosferycznych na maty — cz. IV — Ochrona mat przed deszczem, mrozem i upałem; dawkowanie glikolu w temperaturach poniżej zera.
5. Podział gospodarstwa na strefę czarną i białą — cz. V — Definicje stref, śluza dezynfekcyjna i jej wyposażenie.
6. Zabezpieczenie paszy — cz. VI — Silosy, kontrola gryzoni, zakaz zlewek, oddzielne narzędzia do paszy i obornika.
7. Zabezpieczenie wybiegu i budynków — cz. VII — Ogrodzenia (1,5 m, podmurówka 30 cm), cykl otwarty i zamknięty, odstraszanie dzikich zwierząt.
8. Człowiek jako wektor wirusa ASF — cz. VIII — Procedury dla pracowników fermy, odzież ochronna, śluza, karencja 48–72 h po polowaniu.

Niżej znajdziesz pełny zestaw bioasekuracyjny — produkty z każdej z 8 części w jednej tabeli.

Jakich produktów potrzebujesz do bioasekuracji?

Zestaw produktów zależy od wielkości gospodarstwa, liczby budynków i wjazdów. Trzon zawsze jest ten sam: maty piesze na wejścia, mata przejazdowa na wjazd, preparat do nasączania mat, odzież ochronna, tablice ostrzegawcze i środek do dezynfekcji rąk.

Pełny zestaw na kontrolę ASF — 9 pozycji w jednej dostawie

Tabela poniżej zawiera wszystkie kategorie produktów sprawdzane przez inspektora — ceny z aktualnego katalogu Dezenfex.

Pełną ofertę mat w 5 liniach produktowych (Standard, Antypoślizgowa, EKO, EKO PLUS, Modułowa) i ponad 60 wariantach znajdziesz w kategoriach maty dezynfekcyjne piesze i maty przejazdowe. Szczegóły konstrukcji mat znajdziesz na stronie Budowa mat dezynfekcyjnych. Gdy nie wiesz, którą matę wybrać, przeczytaj jak wybrać matę dezynfekcyjną dla ruchu pieszego lub jak wybrać matę przejazdową.

Ile kosztuje przygotowanie do kontroli ASF?

Dla małego gospodarstwa trzody (1 budynek, 1 wjazd, 2 pracowników) minimalny zestaw bioasekuracyjny zamyka się w kwocie około 410 zł. Kalkulacja uwzględnia obowiązkowy rozmiar maty dla chlewni — min. 1 m długości i szerokość równą szerokości drzwi. Tabela poniżej pokazuje strukturę kosztu — dla większych gospodarstw mnożysz ilości proporcjonalnie do liczby budynków i wjazdów.

Dla fermy z kilkoma budynkami i osobnymi wjazdami dla paszy i obornika koszt rośnie proporcjonalnie: więcej mat pieszych (każdy budynek osobno), większa mata przejazdowa (do 600×120 cm dla TIR-ów), większe opakowanie preparatu (Virkon S 5 kg = 500 L roztworu). Dobór mat do wielkości pojazdu rozwijamy w poradniku doborze maty przejazdowej.

Jako polski producent dostarczamy wszystko, co potrzebne na kontrolę — maty, preparaty, odzież ochronną, tablice i środek do dezynfekcji rąk. 95,73% paczek trafia do klienta następnego dnia roboczego: jedno zamówienie, jedna dostawa, komplet na całą wizytę inspektora. W 2017 r. nasze maty uzyskały pozytywną opinię Kujawsko-Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego z testów na Targach Agro-Tech w Minikowie oraz otrzymały rekomendację Państwowej Inspekcji Pracy.

FAQ — najczęstsze pytania