Jak przygotować się do kontroli ASF — Człowiek jako wektor wirusa ASF (cz. VIII)

Wymogi bioasekuracyjne dla pracowników fermy

Świnie może obsługiwać wyłącznie osoba zatrudniona w tym samym gospodarstwie — to podstawowy wymóg bioasekuracji. Dotyczy zarówno pracowników stałych, jak i sezonowych. Oto obowiązujące zasady:

• Pracownik obsługujący świnie pracuje tylko w jednym gospodarstwie — nie wolno pracować na kilku fermach jednocześnie.
• Pracownicy nie mieszkają na terenie innych ferm, w których trzyma się świnie.
• Pracownicy nie trzymają własnych świń.
• Pracowników z objawami grypopodobnymi odsuń od zwierząt, aż objawy ustąpią.
• Przed wejściem do chlewni trzeba przebrać się w odzież ochronną — w śluzie dezynfekcyjnej albo w pomieszczeniu, które do tego wyznaczysz.
• Osoby postronne nie wchodzą do budynków inwentarskich ani do strefy białej. Szerzej piszemy o tym w części VII o zabezpieczeniu budynków gospodarstwa.
• Osoby wizytujące fermę obowiązuje karencja — przed wejściem nie mogą przebywać w podobnym obiekcie przez 48 godzin (zgodnie z zasadami bioasekuracji ASF i praktyką PIW; weryfikuj aktualne wymogi na podstawie obowiązującego rozporządzenia MRiRW).

Procedura wejścia do chlewni krok po kroku

Każdy, kto wchodzi do strefy białej, przechodzi przez śluzę dezynfekcyjną. Schemat wejścia wygląda tak:

1. Strefa czarna (brudna): zdejmij odzież codzienną i obuwie.
2. Prysznic — umyj ręce i ciało (jeśli śluza ma prysznic).
3. Przebranie w odzież ochronną: kombinezon jednorazowy z kapturem (7,99 zł, rozmiary L–XXXL) albo kompletny zestaw odzieży ochronnej ASF za 14,99 zł (kombinezon + rękawice + pokrowce na obuwie + czepek). Na nogi — ochraniacze foliowe (4 zł/para) lub ochraniacze wielorazowe (8 zł).
4. Dezynfekcja rąk preparatem Sterillhand lub Radisol SR.
5. Przejście przez matę dezynfekcyjną — dla chlewni w rozmiarze zgodnym z rozporządzeniem (min. 1 m długości × szerokość drzwi): Standard 100×60 cm (od 99 zł), EKO PLUS 100×100 cm (72 zł, opcja budżetowa) albo Antypoślizgowa 100×60 cm (od 139 zł) na mokrej posadzce. Szczegóły znajdziesz w artykule o poprawnym korzystaniu z mat dezynfekcyjnych.
6. Wejście do strefy białej (czystej). O podziale na strefę czarną i białą piszemy w cz. V serii.

Czy weterynarz musi przestrzegać zasad bioasekuracji?

Tak — zasady bioasekuracji obowiązują każdego, kto wchodzi do strefy białej. Praca lekarza weterynarii wiąże się ze szczególnym ryzykiem. Weterynarze kontrolują gospodarstwa z trzodą chlewną i pobierają próbki krwi od padłych dzików, więc łatwiej przeniosą wirusa na odzieży.

Rolnik ma prawo wymagać od lekarza weterynarii, żeby w pełni przestrzegał procedury wejścia — przebrał się w śluzie, zdezynfekował ręce i przeszedł przez matę. To samo dotyczy zootechników, inseminatorów i ekip DDD. Gości, którzy wcześniej byli w innym gospodarstwie, obowiązuje karencja 48 godzin.

Odzież ochronna, higiena i dezynfekcja narzędzi

Osoby obsługujące świnie muszą mieć odzież i obuwie ochronne wyłącznie do pracy przy trzodzie — i tylko w obrębie jednego budynku. Zarówno pracownicy stali i sezonowi, jak i osoby spoza gospodarstwa (zootechnik, inseminator, weterynarz, ekipy DDD) przed wejściem do chlewni przebierają się w odzież ochronną w śluzie dezynfekcyjnej.

Odzież wielorazową po każdym użyciu wypierz i zdezynfekuj.

Dezynfekcja rąk — preparat Sterillhand

Przed obsługą świń dokładnie umyj ręce, a potem spryskaj je albo zanurz w środku dezynfekcyjnym. Sterillhand to alkoholowy preparat gotowy do użycia — zwalcza bakterie i grzyby, a jednocześnie nie wysusza skóry. Kupisz go w trzech pojemnościach:

• 500 ml
• 1 L
• 5 L

Ceny: 25–119 zł w zależności od pojemności.

Alternatywa to Radisol SR (750 ml, 35 zł) — preparat na bazie alkoholu izopropylowego.

Dezynfekcja narzędzi przed i po użyciu

Narzędzia do obsługi trzody przypisz do konkretnych pomieszczeń lub budynków. Myj je i dezynfekuj przed każdym użyciem i po nim. Polecamy dwa preparaty dezynfekcyjne:

• Virkon S (200 g, 32,90 zł) — bakteriobójczy i wirusobójczy, o właściwościach myjących. 200 g preparatu wystarcza na 20 litrów roztworu 1%.
• Virex (200 g, 29,49 zł) — na bazie nadtlenku, grzybobójczy, bezpieczny przy zwierzętach.

Formalne zakazy — polowania i kontakt z dzikami

Bezpośredni kontakt z żywymi lub padłymi dzikami wiąże się z największym ryzykiem przeniesienia wirusa ASF — zarówno przez ludzi (na odzieży), jak i przez psy łowieckie (na sierści). Oto dwa formalne zakazy, które wynikają z przepisów.

Zakaz wnoszenia tusz z dzików

Na teren gospodarstwa, w którym trzymasz świnie, nie wolno wnosić ani wwozić:

• zwłok i tusz dzików,
• części tusz dzików i produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego z dzików,
• materiałów i przedmiotów, które mogły zostać skażone wirusem ASF.

Narzędzia i pojazdy używane podczas polowań lub prac leśnych dokładnie zdezynfekuj, zanim wniesiesz je na teren fermy.

Karencja 48 godzin po polowaniu (RWK UE 2021/605)

Osoba uczestnicząca w polowaniu na zwierzęta łowne (zwłaszcza dziki — wektor ASF) nie może mieć kontaktu z utrzymywanymi świniami przez co najmniej 48 godzin. Podstawa prawna: Załącznik II Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) 2021/605 z 7 kwietnia 2021 r. — obowiązuje od 31.10.2021 r. i zastąpiło wcześniejszy 72-godzinny okres z przepisów krajowych

Psy, które uczestniczyły w polowaniu, nie wchodzą do budynków inwentarskich. Dla osób wizytujących fermę po pobycie w innym gospodarstwie z trzodą zalecana jest analogiczna karencja 48 h (rekomendacja branżowa — nie wynika wprost z RWK UE 2021/605).

Udział w polowaniu zapisz w księdze gości gospodarstwa albo w rejestrze wejść do chlewni. O prowadzeniu rejestrów i spisów piszemy w cz. II serii.

Wyposażenie śluzy — lista zakupów

Poniższa tabela zawiera produkty potrzebne do wyposażenia śluzy dezynfekcyjnej i higieny personelu. Wszystkie znajdziesz w sklepie Dezenfex — 95,73% paczek wysyłamy następnego dnia roboczego.

Konstrukcję naszych mat rozpisaliśmy szczegółowo na stronie budowa mat dezynfekcyjnych.

FAQ — najczęstsze pytania