Jak przygotować się do kontroli ASF - Zabezpieczenie wybiegu i budynków gospodarstwa przy hodowli trzody chlewnej VII

Zabezpieczenie wybiegu w cyklu otwartym

Jeśli prowadzisz otwarty chów trzody chlewnej, rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 marca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 344, obowiązujące od 18 marca 2026 r.) zobowiązuje Cię do ogrodzenia wybiegu. Cel jest jasny: odciąć trzodę od dzików, zwierząt domowych i osób postronnych, które mogłyby zawlec wirusa ASF na teren gospodarstwa.

Wymagania dotyczące ogrodzenia

• Wybieg otocz podwójnym ogrodzeniem.
• Wysokość ogrodzenia — co najmniej 1,5 metra.
• Podmurówka — wkopana na minimum 30 cm, żeby pod ogrodzenie nie podkopały się dziki, lisy, gryzonie ani inne zwierzęta, które mogą przenosić chorobotwórcze bakterie i wirusy.

Podwójne ogrodzenie zmniejsza ryzyko, że wirus ASF trafi na teren gospodarstwa. Podmurówka chroni przed podkopaniem — nie tylko przez dziki, ale i przez lisy, psy oraz gryzonie, które miewają kontakt z patogenami.

Odstraszanie dzikich zwierząt — Anti-Bissan

Dodatkowe zabezpieczenie, które sprawdza się zwłaszcza na terenach graniczących z lasem, to Anti-Bissan — długo działający repelent zapachowy. Anti-Bissan działa substancjami zapachowymi, które drażnią układ nerwowy zwierząt i wypędzają je z danego terenu. Preparat nie jest trujący i nie krzywdzi zwierząt.

Anti-Bissan kupisz w dwóch formach:

• Płyn — do oprysków ogrodzenia i terenów przylegających do gospodarstwa. Opakowania: 250 ml (43,95 zł), 1 L (126,95 zł) i 5 L (619 zł) dla dużych gospodarstw.
• Granulat — do rozsypywania wzdłuż ogrodzenia i na granicach terenu. Opakowania: 0,75 kg (175 zł) i 10 kg (1 999 zł) dla długotrwałego zabezpieczenia dużych obszarów.

Cały asortyment środków odstraszających znajdziesz w kategorii Środki odstraszające w naszym sklepie.

Zabezpieczenie budynków inwentarskich w cyklu zamkniętym

W chowie zamkniętym najważniejsza jest szczelność budynków inwentarskich — zwierzęta wolno żyjące i domowe nie mogą do nich wchodzić. Budynki z trzodą chlewną muszą mieć oddzielne wejścia i nie mogą łączyć się bezpośrednio z pomieszczeniami, w których trzymasz inne zwierzęta kopytne. Tego samego wymaga podział gospodarstwa na strefy czarną i białą (cz. V) oraz prawidłowe zabezpieczenie paszy (cz. VI).

Zabezpieczenie drzwi, okien i ścian

Szczelność budynków inwentarskich sprawdzaj regularnie — w praktyce raz na 2 tygodnie wystarczy do wychwycenia uszkodzeń ścian, drzwi i okien zanim staną się drogą wejścia patogenów. Dodatkową kontrolę zrób po zdarzeniach losowych (burze, silne wiatry, grad), które mogły uszkodzić konstrukcję. Na co zwracaj uwagę:

• Drzwi — muszą mieć mechanizm samozamykający albo być zamykane za każdym razem. Żadnych drzwi na oścież.
• Okna — zabezpieczone siatką lub moskitierami, żeby nie wpuścić owadów i drobnych zwierząt.
• Ściany — bez dziur i szczelin. Każda szczelina to gotowa droga dla gryzoni, ptaków i owadów przenoszących patogeny.

Maty dezynfekcyjne w przejściach między budynkami

Jeśli chlewnia składa się z więcej niż jednego budynku, w przejściach między nimi kładź maty dezynfekcyjne. Każde przejście z budynku do budynku to szansa, żeby wirus przeniósł się na podeszwach obuwia.

Nasze maty dezynfekcyjne mają trójwarstwową budowę: wierzchnia warstwa z wytrzymałego materiału wojskowego, środkowa z pianki poliuretanowej (nasiąka roztworem i oddaje go przy nacisku), dolna wodoodporna. Do przejść pieszych między budynkami polecamy:

• Mata Standard — dla przejścia pieszego przy drzwiach chlewni od 99 zł (rozmiar 100×60×4 cm). Rozporządzenie wymaga minimum 1 m długości i szerokości równej szerokości drzwi — dla szerszych drzwi inwentarskich sięgasz po 100×100 lub 100×120 cm. Trójwarstwowa, z zamkiem błyskawicznym do wymiany wkładu chłonnego. Sprawdziła się w tysiącach gospodarstw.
• Mata EKO PLUS — opcja budżetowa zgodna z rozporządzeniem dla chlewni: 100×100×2,8 cm za 72 zł.
• Mata Modułowa — od 199 zł (rozmiar 200×60 cm). Pasuje do szerokich przejść i bramek wjazdowych.

Maty nasączaj preparatem dezynfekcyjnym — np. Virkonem S w stężeniu 1% (200 g = 20 L roztworu roboczego) — i dolewaj roztwór co 3–4 dni. O prawidłowym nasączaniu piszemy w artykule maty dezynfekcyjne — jak prawidłowo stosować (cz. III). Jeśli maty leżą na zewnątrz, zajrzyj do poradnika o wpływie pogody na maty dezynfekcyjne (cz. IV). Nie wiesz, którą matę wybrać? Przeczytaj jak wybrać matę dezynfekcyjną.

Dezynfekcja narzędzi — Sterillhand

Narzędzia w chlewni przypisz do konkretnych budynków i pomieszczeń, a przed użyciem i po nim dezynfekuj. O higienie rąk i przenoszeniu wirusa przez człowieka piszemy w części VIII — człowiek jako wektor wirusa ASF.

Do dezynfekcji rąk i narzędzi polecamy Sterillhand — alkoholowy preparat gotowy do użycia. Zwalcza bakterie i grzyby, a przy tym nie wysusza skóry, więc chroni ręce przy kilku aplikacjach dziennie. Kupisz go w opakowaniach 500 ml, 1 L i 5 L (25–119 zł).

Zasada „całe pomieszczenie puste i całe pomieszczenie pełne”

W hodowli trzody warto stosować zasadę „całe pomieszczenie puste i całe pomieszczenie pełne”. Sprawdza się głównie na porodówkach, warchlakarniach i tuczarniach. Polega na tym, że zwierzęta przemieszczasz grupami w tym samym wieku, w tym samym czasie i tej samej fazie produkcji.

Choroby i wirusy nie przenoszą się wtedy między grupami wiekowymi. Po opróżnieniu pomieszczenia gruntownie je umyj i zdezynfekuj — np. preparatem Fumagri Effisafe, który działa na kokcydia, wirusy i bakterie (sprawdź aktualną cenę w sklepie). Zwierzęta zawsze trafiają do czystych pomieszczeń — i są zdrowsze.

Produkty do zabezpieczenia budynków i wybiegu

Poniżej zestawienie produktów Dezenfex, które hodowcy najczęściej zamawiają, gdy przygotowują gospodarstwo do kontroli ASF. Jako polski producent dostarczamy maty piesze, maty przejazdowe, preparaty dezynfekcyjne, środki odstraszające, odzież ochronną i tablice ostrzegawcze — 95,73% paczek wysyłamy następnego dnia roboczego. O technologii naszych mat przeczytasz na stronie Budowa mat dezynfekcyjnych.

Tablice ostrzegawcze pokrywamy laminatem UV — nie straszne im słońce, deszcz, śnieg ani mróz. W ofercie m.in. „Chlewnia — zakaz wstępu”, „Budynek inwentarski — zakaz wstępu”, „Uwaga! Mata dezynfekcyjna”.

Część kosztów bioasekuracji możesz odzyskać w naborze ARiMR „Bioasekuracja” — refundacja do 100% wybranych elementów (m.in. maty, środki i sprzęt do dezynfekcji, odzież i obuwie ochronne) w ramach pomocy de minimis; szczegóły i pełną listę kwalifikowanych produktów znajdziesz w artykule „Dofinansowanie ARiMR na bioasekurację”.

FAQ — najczęstsze pytania