Jak przygotować się do kontroli ASF — Poprawne korzystanie i obsługa mat dezynfekcyjnych cz. III

Gdzie rozłożyć maty dezynfekcyjne w gospodarstwie?

Maty przejazdowe przy wjazdach na teren gospodarstwa — o których pisaliśmy w poprzedniej części — to dopiero połowa sukcesu. Rozporządzenie wymaga także, żeby hodowca rozłożył maty dezynfekcyjne przy wszystkich pomieszczeniach, w których trzyma trzodę chlewną. Wymóg dotyczy każdego wejścia do budynku inwentarskiego, każdego wyjścia, przez które przechodzą zwierzęta, oraz przejść między budynkami, jeśli ferma składa się z kilku obiektów.

W praktyce są trzy miejsca, w których mata musi leżeć zawsze:

• Wejścia i wyjścia do budynków inwentarskich — chlewnia, porodówka, warchlakarnia, tuczarnia. Przy każdych drzwiach osobna mata piesza.
• Przejścia między budynkami — jeśli ferma ma kilka oddzielnych obiektów, każde przejście pieszo wymaga maty. Wirus na podeszwie wędrujący z budynku do budynku to jedna z najczęstszych dróg zakażenia wewnątrz fermy.
• Wjazdy i wyjazdy z terenu gospodarstwa — maty przejazdowe w formie dwóch równoległych pasów dopasowanych do obwodu koła największego pojazdu wjeżdżającego na teren.

Maty piesze przy wejściach do budynków

Maty piesze dezynfekują obuwie osób wchodzących do chlewni, obory, kurnika czy pieczarkarni. Mata leży przed drzwiami tak, żeby każdy wchodzący musiał na nią wejść — bez możliwości obejścia. W ofercie Dezenfex mamy maty piesze w 5 liniach produktowych (Standard, Antypoślizgowa, EKO, EKO PLUS, Modułowa) i ponad 60 wariantach rozmiarów — od 50×60 cm po 200×120 cm.

Jako pierwszy producent w Polsce i Europie wprowadziliśmy maty oparte na dzianinach trójwarstwowych z warstwą wierzchnią z materiału stosowanego w produkcji wojskowej. Szczegóły konstrukcji znajdziesz na stronie Budowa mat dezynfekcyjnych, a porównanie linii — w kolejnych sekcjach tego artykułu.

Maty przejazdowe przy wjazdach na teren gospodarstwa

Maty przejazdowe dezynfekują koła pojazdów — samochodów osobowych, dostawczych, wózków widłowych, ciągników i TIR-ów. Rozmiar dobierasz do obwodu koła największego pojazdu, tak żeby pełny obrót koła zetknął się z matą.

Pełny asortyment w kategorii maty przejazdowe. Szczegółowe porady na temat doboru maty znajdziesz w artykułach jak wybrać matę dezynfekcyjną i jak wybrać matę przejazdową.

Minimalne wymiary mat wg rozporządzenia

Ministerstwo podaje dwa parametry minimalne dla mat pieszych: co najmniej 1 metr długości i szerokość równa szerokości drzwi. Mata na pełną szerokość drzwi uniemożliwia obejście z boku — gdyby była węższa, wchodzący mógłby ją ominąć bokiem, a wtedy mata nie zadezynfekuje obuwia.

W praktyce minimalne rozmiary dla typowych wejść:

• Mata 100×60 cm — minimum dla wąskich drzwi (do 60 cm). Długość 100 cm wystarcza na jeden pełny krok — buty zawsze zetkną się z matą. Najpopularniejszy rozmiar dla kurnika (Standard 100×60×4 cm, 99 zł).
• Mata 100×90, 100×100 lub 100×120 cm — najpopularniejsze rozmiary przy drzwiach chlewni, obory, porodówki i tuczarni. Długość 100 cm spełnia minimum, szerokość dopasowuje się do standardowych drzwi inwentarskich.
• Mata 200×60 / 200×120 cm — do bramek wjazdowych i szerokich przejść między budynkami.

Rozmiar 50×60 cm nie spełnia wymogu rozporządzenia dla chlewni i kurnika — taka mata jest krótsza niż 1 metr, więc wchodzący mógłby ją przekroczyć w jednym kroku bez dezynfekcji. Używa się jej wyłącznie do wąskich wejść technicznych (laboratoria, pieczarkarnie, śluzy personelowe z drzwiami poniżej 60 cm). Szerokość drzwi zmierz przed zakupem — mata węższa od drzwi albo krótsza niż 1 m to pewna uwaga w protokole pierwszej kontroli.

Jak nasączać maty preparatem dezynfekcyjnym?

Nawet najlepsza mata dezynfekcyjna nie spełnia swojej funkcji, jeśli jej warstwa chłonna nie jest nasączona preparatem. Sucha mata to tylko wycieraczka — niczego nie dezynfekuje. Dlatego utrzymywanie mat stale nasączonych to obowiązek hodowcy równie ważny jak samo ich rozłożenie.

Zasady prawidłowego nasączania:

• Warstwa chłonna zawsze musi być mokra — sprawdzaj codziennie przy obchodzie gospodarstwa. Sucha mata = dezynfekcja nie działa.
• Dolewaj co 3–4 dni — to standardowy rytm. W upale i przy silnym wietrze skracaj go do 2 dni, w chłodniejszych porach trzymaj się rytmu 3–4-dniowego.
• Ilość roztworu dobierz do rozmiaru maty — mata piesza 100×60 cm potrzebuje mniej niż mata przejazdowa 400×120 cm.
• Wymiana wkładu chłonnego — maty Standard i Antypoślizgowa mają zamek błyskawiczny, dzięki któremu wymienisz zużyty wkład na nowy. Zapasowe wkłady chłonne zamówisz osobno od 14 zł.

Szczegółowe zasady pielęgnacji mat w różnych warunkach pogodowych — w tym dawkowanie glikolu w mrozie i ochronę przed upałem — opisujemy w części IV — wpływ czynników atmosferycznych na maty. Maty w śluzie dezynfekcyjnej między strefą czarną a białą mają osobne zasady — opisujemy je w części V o podziale gospodarstwa na strefy.

Jak przygotować roztwór roboczy Virkon S?

Virkon S to preparat bakteriobójczy i wirusobójczy o właściwościach myjących — najczęstszy wybór do mat dezynfekcyjnych w Polsce. Stężenie robocze: 1%. Przygotowanie roztworu:

1. Odważ 200 g preparatu Virkon S (zgodnie ze wskazaniem producenta dla 1%).
2. Rozpuść w 20 L ciepłej wody — ciepła woda przyspiesza rozpuszczanie różowego proszku.
3. Wymieszaj do pełnego rozpuszczenia — gotowy roztwór ma jednolity różowo-czerwony kolor.
4. Zalej warstwę chłonną maty — ilość dopasuj do rozmiaru (mata 100×60 cm przyjmie ok. 5–8 L, mata przejazdowa 200×120 cm — 15–20 L).

Wydajność opakowań Virkon S w stężeniu 1%:

Opakowanie 200 g kupisz za 32,90 zł w kategorii dezynfekcja powierzchni. W dużym gospodarstwie z kilkoma matami lepiej od razu kupić 5 kg — starcza na 500 L roztworu roboczego.

Którą matę dezynfekcyjną wybrać? Porównanie typów

Dezenfex oferuje 5 linii produktowych mat dezynfekcyjnych. Każda ma inne zastosowanie, inną konstrukcję i inną półkę cenową — dobór zależy od miejsca użytkowania, rodzaju podłoża i budżetu.

Kolumna „piesza 50×60" pokazuje najtańszy wariant katalogu do wąskich wejść technicznych (pieczarkarnia, laboratorium, śluzy personelowe). Przy wejściu do chlewni i kurnika stosuj rozmiary ≥100 cm zgodne z rozporządzeniem (min. 1 m długości, szerokość drzwi) — kolumna „piesza ≥100 cm". Dla kurnika najpopularniejszy rozmiar to Standard 100×60×4 cm (99 zł); dla chlewni zazwyczaj 100×90, 100×100 lub 100×120 cm, w zależności od szerokości drzwi.

Mata Standard — solidna mata w dobrej cenie

Trzy warstwy: wierzchnia z syntetycznego materiału stosowanego w produkcji wojskowej (oliwkowa, higroskopijna, wytrzymała na rozrywanie), środkowa z pianki poliuretanowej (gromadzi i oddaje roztwór), dolna wodoodporna i olejoodporna (zapobiega migracji roztworu na zewnątrz). Zamek błyskawiczny pozwala wymienić zużyty wkład chłonny na nowy. W katalogu najtańszy wariant to 50×60×2 cm (54 zł) — do wejść technicznych. Dla chlewni zaczynasz od Standard 100×60 cm (99 zł, drzwi do 60 cm), a przy szerszych drzwiach sięgasz po 100×100 lub 100×120. Mata przejazdowa Standard 200×120×5 cm od 349 zł. Pełny asortyment w kategorii maty Standard.

Mata Antypoślizgowa — gumowany spód do mokrych posadzek

Konstrukcja jest identyczna jak w Standardzie, ale z wypustkami antypoślizgowymi i gumowanym spodem — mata trzyma się mokrej posadzki i nie przesuwa podczas wchodzenia. Warstwa wierzchnia jest czarno-biała, hydrofilna (w Standardzie jest higroskopijna). Najwyższa półka cenowa: piesza 50×60 cm od 74 zł, przejazdowa 200×120×5 cm od 399 zł. Polecamy ją do szpitali, zakładów spożywczych i wszędzie tam, gdzie posadzka jest zawsze mokra. Zobacz ofertę w kategorii maty antypoślizgowe.

Maty EKO i EKO PLUS — opcja budżetowa

Linia EKO to konstrukcja dwuwarstwowa: warstwa wierzchnia syntetyczna (higroskopijna, czarna lub niebieska) i środkowa z pianki poliuretanowej o standardowej gęstości. Brak izolacji wodoodpornej oznacza, że roztwór może migrować na zewnątrz — nie polecamy EKO na posadzki, na których cieknący preparat mógłby przeszkadzać. Brak zamka błyskawicznego.

• Mata EKO — od 39 zł (60×50×4 cm do wejść technicznych). Rozmiar zgodny z rozporządzeniem dla chlewni: EKO 100×120×4 cm (89,90 zł).
• Mata EKO PLUS — ulepszona wersja EKO, w katalogu startuje od 33 zł (50×60×2,8 cm do wąskich wejść technicznych). Dla chlewni najtańszy zgodny z rozporządzeniem wariant to EKO PLUS 100×100×2,8 cm (72 zł).

EKO i EKO PLUS to dobry wybór, gdy budżet jest ograniczony, a gospodarstwo niewielkie — pamiętaj jednak o obowiązkowym rozmiarze maty dla chlewni (min. 1 m długości × szerokość drzwi). 50×60 to rozmiar do pieczarkarni, laboratoriów i śluz personelowych — nie do głównego wejścia do chlewni czy kurnika.

Mata Modułowa — do bramek wjazdowych

Mata przeznaczona do zabezpieczenia bramek wjazdowych na tereny produkcyjne i hodowlane. Dostępna w dwóch grubościach: 4 cm ze standardowymi wkładami oraz 5 cm z wkładami podwójnie wzmocnionymi. Rozmiary od 200×60 cm do 600×600 cm — to największa mata w naszej ofercie, łącznie 40 wariantów szerokości (60, 120, 240, 360, 480, 600 cm). Cena od 199 zł (Modułowa 200×60×4 cm). Zobacz wszystkie warianty w kategorii maty modułowe przejazdowe. Maty modułowe sprawdzają się między budynkami inwentarskimi — szczegóły w części VII o zabezpieczeniu budynków.

Preparaty do nasączania mat — Virkon S vs Virex vs BIOLENT POLANA

Sama mata jest nośnikiem — całą pracę wykonuje preparat dezynfekcyjny. Dezenfex rekomenduje trzy preparaty do nasączania mat, każdy z innym profilem zastosowania:

Virkon S to standardowy wybór polskich hodowców — bakteriobójczy, wirusobójczy, z właściwościami myjącymi. Stężenie robocze 1% oznacza, że 200 g daje 20 L roztworu. Virex działa na bazie nadtlenku — bezpieczny w obecności zwierząt, skuteczny też na grzyby, przydaje się do zamgławiania pomieszczeń i sanityzacji wody w liniach pojenia. BIOLENT POLANA to najnowszy preparat w ofercie — zamiennik Virkon S przeznaczony do bioasekuracji przy zagrożeniu ASF, ptasią grypą i FMD (pryszczycą). Wszystkie trzy preparaty znajdziesz w kategorii dezynfekcja powierzchni.

Ile mat i preparatu potrzebujesz? Przykładowa kalkulacja

Konkretny przypadek: ferma trzody chlewnej z 3 budynkami inwentarskimi i 2 wjazdami na teren gospodarstwa. Auta dostawcze do 10 t. Zestaw mat wynika z wymogów rozporządzenia: jedna mata piesza na każde wejście, maty między budynkami i maty przejazdowe na każdym wjeździe.

Wariant solidny — linia Standard:

Wariant budżetowy — linia EKO PLUS:

Różnica między wariantami: ~220 zł. Dla fermy zaplanowanej na 10–15 lat działalności linia Standard (z zamkiem, trójwarstwowa, wodoodporna) jest inwestycją — wymieniasz wkład chłonny zamiast kupować nową matę. Linia EKO PLUS to wybór dla mniejszych gospodarstw lub sytuacji, w których mata leży pod wiatą i szybsze zużycie nie przeszkadza.

Jako polski producent dostarczamy 95,73% paczek następnego dnia roboczego — zamówienie składasz wieczorem, przesyłka jedzie do Ciebie na rano. Jedno zamówienie obejmie cały zestaw: maty piesze, maty przejazdowe, preparat i wkłady chłonne.

FAQ — najczęstsze pytania