Jak przygotować się do kontroli ASF — wpływ pogody na maty dezynfekcyjne (cz. IV)

Wpływ czynników atmosferycznych na skuteczność mat dezynfekcyjnych

Pogoda wpływa na dwa najważniejsze parametry bioasekuracji: stężenie preparatu w roztworze i temperaturę roztworu. Oba parametry decydują o tym, czy mata faktycznie dezynfekuje obuwie i koła pojazdów, czy tylko je zwilża. Niżej najczęstsze sytuacje, z którymi mierzy się każdy hodowca trzymający matę na zewnątrz, i konkretne działania rekomendowane przez producenta mat — Dezenfex.

Ochrona mat przed deszczem, śniegiem i gradem

Podczas opadów przykrywaj maty dezynfekcyjne — piesze i przejazdowe — folią lub plandeką, jeśli leżą w miejscu niezadaszonym. Woda opadowa wnika do wkładu chłonnego i osłabia roztwór, a każdy preparat traci właściwości biobójcze przy zbyt niskim stężeniu. Mata nadal wygląda na mokrą, ale chemicznie już nie działa — i właśnie tu kryje się pułapka: hodowca widzi wilgotny pokrowiec i zakłada, że wszystko jest w porządku.

Stała ochrona to zadaszenie nad matą — niewielka wiata lub daszek przy bramie wjazdowej. Gdy zadaszenie nie wchodzi w grę, trzymaj plandekę pod ręką i przykrywaj matę przed każdym większym opadem. Po długotrwałym deszczu sprawdź nasączenie i w razie potrzeby wymień roztwór na świeży. Więcej o samym nasączaniu i wymiarach mat przeczytasz w artykule poprawne korzystanie z mat dezynfekcyjnych (cz. III).

Maty dezynfekcyjne w temperaturze poniżej zera

W temperaturach od 0°C do −10°C dolej do roztworu z preparatem dezynfekcyjnym 10% glikolu lub innego środka zapobiegającego zamarzaniu. Bez dodatku przeciwmrozowego roztwór zamarznie i mata przestanie pełnić funkcję śluzy dezynfekcyjnej — obuwie osób przechodzących po zamrożonej macie nie zetknie się z cieczą, więc wirus ASF ma otwartą drogę do chlewni.

Glikol dolewasz proporcjonalnie do objętości roztworu. Przy zmianie temperatury pamiętaj też o samym wkładzie — jeśli zamarzł, rozmroź go w temperaturach dodatnich i dopiero wtedy uzupełnij roztwór. Maty Dezenfex mają zamek błyskawiczny (Standard, Antypoślizgowa), dzięki któremu wkład chłonny wyciągniesz bez rozkręcania całej maty.

Maty w upale — parowanie preparatu

W wysokich temperaturach roztwór dezynfekcyjny paruje znacznie szybciej niż wiosną czy jesienią. Sprawdzaj poziom nasączenia maty częściej — gdy pod naciskiem buta mata nie oddaje preparatu lub oddaje go bardzo mało, natychmiast dolej roztworu w ilości odpowiedniej do rozmiaru maty. Suchy wkład chłonny w upał to najczęstszy powód fiaska bioasekuracji w sezonie letnim.

Praktyczna wskazówka producenta: w upały kontroluj maty codziennie, nie co 3–4 dni jak w standardowych warunkach. Zwróć też uwagę na kolor górnej warstwy — gdy zaczyna jaśnieć, to sygnał, że roztwór odparował z powierzchni i trzeba go uzupełnić.

Zmiana preparatu dezynfekcyjnego — jak to zrobić prawidłowo

Nie łącz dwóch różnych preparatów dezynfekcyjnych w jednej macie. Reakcja chemiczna między środkami o różnej bazie (np. nadtlenkowym Virexem i aldehydowym Virosolem) może obniżyć skuteczność obu i uszkodzić wkład chłonny z pianki poliuretanowej. Zmiana preparatu wymaga pełnego cyklu czyszczenia:

1. Wyjmij wkład chłonny z maty (korzystając z zamka błyskawicznego w matach Standard i Antypoślizgowej).
2. Dokładnie umyj pokrowiec — górną i dolną warstwę — czystą wodą.
3. Wypłucz wkład chłonny, aż spływająca woda będzie klarowna.
4. Zostaw wkład i pokrowiec do wyschnięcia.
5. Dopiero na czysty wkład nałóż nowy preparat w stężeniu zgodnym z kartą produktu.

Cała procedura zajmuje 20–30 minut, ale usuwa ryzyko niekontrolowanej reakcji chemicznej. Szczegóły stosowania preparatów znajdziesz w artykule prawidłowe zasady korzystania z mat dezynfekcyjnych.

Który preparat sprawdzi się w trudnych warunkach?

Dobór preparatu do nasączania maty zależy nie tylko od zagrożenia (ASF, ptasia grypa, kokcydioza), ale też od warunków, w jakich mata pracuje. Niżej trzy preparaty z kategorii dezynfekcji powierzchni, które najczęściej trafiają do mat Dezenfex.

Virkon S — referencyjny preparat do nasączania mat

Virkon S to preparat bakteriobójczy i wirusobójczy z właściwościami myjącymi, od lat uznawany za standard w bioasekuracji gospodarstw. Stężenie robocze 1% oznacza, że 200 g preparatu daje 20 L roztworu, 5 kg — 500 L, a 10 kg — 1000 L. Jedno opakowanie 200 g (32,90 zł) starcza na kilkukrotne nasączenie maty pieszej 100×60 cm lub na jedno nasączenie maty przejazdowej.

BIOLENT POLANA — nowy zamiennik Virkon S

BIOLENT POLANA to nowość w ofercie Dezenfex — zamiennik Virkon S o podobnym mechanizmie działania. Preparat służy do nasączania mat dezynfekcyjnych przy zagrożeniu ASF, ptasią grypą lub FMD (pryszczycą). Dostępny w opakowaniach 200 g, 5 kg, 10 kg i 20 kg — dzięki temu dopasujesz zakup do skali gospodarstwa.

Virex — preparat na bazie nadtlenku

Virex działa na bazie nadtlenku, skutecznie zwalcza grzyby i — co istotne w hodowli — jest bezpieczny w obecności zwierząt. Stosujesz go do nasączania mat, zamgławiania pomieszczeń, sanityzacji wody i dezynfekcji linii pojenia. Opakowanie 200 g kosztuje od 29,49 zł, największe opakowanie 20 kg — 1 295 zł (dla dużych gospodarstw).

Całą ofertę preparatów dezynfekcyjnych znajdziesz w kategorii Preparaty dezynfekcyjne.

Dobór maty do warunków zewnętrznych

Nie każda mata nadaje się do pracy pod gołym niebem. Różnica tkwi w dolnej warstwie — jeśli mata nie ma izolacji wodoodpornej, roztwór przesiąka w podłoże i preparat przestaje działać, zanim zdąży spełnić funkcję. Niżej porównanie dwóch linii, które najczęściej kupują hodowcy trzody chlewnej.

Mata Standard — izolacja od podłoża

Mata Standard ma trójwarstwową budowę: warstwa wierzchnia z syntetycznego materiału wojskowego (higroskopijna, wytrzymała na rozrywanie), warstwa środkowa z pianki poliuretanowej (gromadzi i oddaje roztwór), warstwa dolna wodoodporna i olejoodporna. Dolna warstwa zatrzymuje roztwór pod matą — to decydująca cecha przy pracy na betonie, asfalcie czy kostce brukowej. Dzięki zamkowi błyskawicznemu wyjmiesz wkład i wymienisz go bez rozkręcania konstrukcji.

Dla chlewni wybieraj Standard w rozmiarze zgodnym z rozporządzeniem (min. 1 m długości × szerokość drzwi) — cena startowa 99 zł (Standard 100×60×4 cm przy drzwiach do 60 cm); przy szerszych drzwiach wejściowych sięgasz po 100×100 lub 100×120. Mały rozmiar 50×60×2 cm (54 zł) to wariant katalogowy do wejść technicznych (pieczarkarnia, laboratorium, śluza personelowa) — nie do wejścia do budynku inwentarskiego. Szczegóły warstw i materiałów znajdziesz w opisie budowy mat dezynfekcyjnych, a pełną ofertę rozmiarów — w kategorii maty dezynfekcyjne.

Mata EKO PLUS — opcja budżetowa

Mata EKO PLUS to ulepszona wersja maty EKO. W katalogu startuje od 33 zł (50×60×2,8 cm), ale ten rozmiar trafia tylko do wąskich wejść technicznych — dla chlewni i kurnika obowiązuje rozmiar zgodny z rozporządzeniem, czyli EKO PLUS 100×100×2,8 cm za 72 zł (drzwi chlewni) albo EKO PLUS 100×60×2,8 cm za 55 zł (wejścia kurnika, drzwi do 60 cm). Trzeba jednak uczciwie powiedzieć: linia EKO i EKO PLUS nie ma potwierdzonej izolacji wodoodpornej w dolnej warstwie, co oznacza, że roztwór może przesiąkać w podłoże przy długotrwałym użytkowaniu na gruncie.

Nasza rekomendacja: EKO PLUS jako mata do warunków wewnętrznych — śluz, korytarzy między pomieszczeniami, stref z twardym, łatwym do czyszczenia podłożem. Do pracy na dworze, zwłaszcza w sezonie jesienno-zimowym, wybierz matę Standard z pełną izolacją dolnej warstwy. Gdy nie wiesz, który wariant dobrać do swojego gospodarstwa, zajrzyj do poradnika jak wybrać matę dezynfekcyjną lub jak wybrać matę przejazdową do wjazdów.

Pielęgnacja maty dezynfekcyjnej według pory roku

Każdy sezon niesie inne zagrożenie dla nasączenia maty. Tabela poniżej zawiera rekomendacje producenta Dezenfex na poszczególne pory roku — traktuj ją jako minimum, nie maksimum.

Kontrola szczelności budynków inwentarskich i ogrodzeń to osobny temat — zajrzyj do zabezpieczenia wybiegu i budynków (cz. VII), żeby uzupełnić pełny obraz bioasekuracji gospodarstwa.

FAQ — najczęstsze pytania