Zasady bioasekuracji w gospodarstwie trzody chlewnej — wykaz środków biobójczych zatwierdzonych przez URPL

Kiedy bioasekuracja jest obowiązkowa — podstawa prawna i kto kontroluje

Bioasekuracja obowiązuje wszystkich hodowców trzody chlewnej w Polsce na mocy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 12 marca 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 344) oraz rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/429, a jej przestrzeganie kontroluje Powiatowy Lekarz Weterynarii. Obowiązek dotyczy każdego gospodarstwa — niezależnie od skali hodowli i położenia względem stref ASF. Seria artykułów o przygotowaniach do kontroli zaczyna się od części pierwszej — wprowadzenia do kontroli ASF.

W praktyce oznacza to trzy warstwy przepisów, które spotykają się na jednym gospodarstwie:

• Ramowa regulacja UE — rozporządzenie 2016/429 (Animal Health Law) definiuje minimalny standard bioasekuracji w hodowli zwierząt gospodarskich w całej Unii.
• Ustawa o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt — krajowa podstawa kompetencji Inspekcji Weterynaryjnej.
• Rozporządzenie MRiRW z 9.02.2018 r. w sprawie środków podejmowanych w związku z wystąpieniem ASF — konkretne wymogi dla hodowców świń (maty, śluzownie, rejestry, plan bioasekuracji). W 2026 r. rozporządzenie to zostało zastąpione nowym rozporządzeniem o bioasekuracji.

Kontrolę na gospodarstwie przeprowadza Powiatowy Lekarz Weterynarii — organ Inspekcji Weterynaryjnej właściwy dla Twojej lokalizacji. Inspektor sprawdza wtedy m.in. rozmieszczenie mat dezynfekcyjnych, zawartość rejestru dezynfekcji, listę preparatów biobójczych i plan bioasekuracji zatwierdzony przez lekarza weterynarii opiekującego się stadem. W strefach objętych ograniczeniami I, II i III (wcześniej: zapowietrzona, zagrożona, buforowa) wymagania są zaostrzone, częstsze są też kontrole PLW.

Rozporządzenie MRiRW i wytyczne Głównego Lekarza Weterynarii

Kluczowym dokumentem operacyjnym pozostaje opracowanie Głównego Lekarza Weterynarii z 2018 r. „Zasady bioasekuracji oraz wykaz środków biobójczych” oraz późniejsze pismo z 3 czerwca 2019 r. „Zasady mycia i dezynfekcji środków transportu, obuwia i pomieszczeń”. Oba dokumenty GIW cytują pismo Prezesa URPL z 17 października 2018 r. — wykaz ponad 50 preparatów biobójczych, które w tym czasie posiadały pozwolenie na obrót w grupie PT3.

Dokument GIW pozostaje nadal punktem odniesienia dla inspektorów PLW, ale URPL aktualizuje wykaz co miesiąc — stan z 2018 r. nie jest tożsamy ze stanem z 2026 r. Aktualną wersję wykazu omawiamy niżej, w sekcji o URPL.

Co grozi za nieprzestrzeganie zasad

Powiatowy Lekarz Weterynarii w razie stwierdzenia uchybień może nałożyć decyzję administracyjną — od nakazu uzupełnienia braków i kary pieniężnej po zakaz obrotu zwierzętami i produktami pochodzenia zwierzęcego. W przypadku potwierdzenia ASF w stadzie właściciel musi dopuścić do uśmiercenia zwierząt w gospodarstwie i utylizacji zwłok, a cała strefa przechodzi pod nadzór nadzwyczajny. Dlatego zasady bioasekuracji to nie „papierkowa robota”, tylko realna tarcza finansowa i zdrowotna gospodarstwa.

Czyszczenie i dezynfekcja pojazdów do przewozu zwierząt

Każdy pojazd wjeżdżający i wyjeżdżający ze strefy inwentarskiej musisz oczyścić na sucho, umyć wysokociśnieniowo z detergentem i zdezynfekować preparatem z wykazu URPL — po każdym wjeździe, z czasem kontaktu minimum 20–30 minut. Tego wymaga pismo Głównego Lekarza Weterynarii z 3 czerwca 2019 r. „Zasady mycia i dezynfekcji środków transportu, obuwia i pomieszczeń”. Dezynfekcja obejmuje koła, podwozie, kabinę, naczepę lub przestrzeń ładunkową — wszędzie tam, gdzie wirus ASF mógł „podjechać” z poprzedniej lokalizacji.

Na bramie wjazdowej potrzebujesz trzech rzeczy: miejsca na czyszczenie na sucho, myjki ciśnieniowej z detergentem i preparatu biobójczego w rozpylaczu. Pojazdom serwisowym (paszowozy, lekarz weterynarii, odbiór padłych sztuk) zawsze przypisuj ten sam porządek i dokumentuj wpis do rejestru.

Krok 1 — czyszczenie na sucho

Skrobakiem i miotłą zbierz obornik, resztki paszy, błoto z kół i z przestrzeni ładunkowej. Materia organiczna neutralizuje substancję aktywną preparatu biobójczego — brudny pojazd „zjada” dezynfektant, zanim ten zadziała na wirusa. Czyszczenie na sucho to kilka minut roboty, która decyduje o tym, czy kolejne dwa etapy w ogóle mają sens.

Krok 2 — mycie wysokociśnieniowe z detergentem

Myjką ciśnieniową z ciepłą wodą (zalecana temperatura powyżej 60 stopni Celsjusza — efekt bakteriobójczy i lepsze rozpuszczanie tłuszczu) nanieś detergent, odczekaj kilka minut, spłucz. Pracuj od góry do dołu — sufit przestrzeni ładunkowej, ściany boczne, podłoga, koła, podwozie. Dokładnie spłukuj — powierzchnia musi wyjść wolna od piany i resztek organicznych, inaczej dezynfektant znów „znajdzie” coś do zneutralizowania zamiast wirusa.

Krok 3 — dezynfekcja preparatem URPL (kabina, koła, podwozie, naczepa)

Dopiero na umytym i osuszonym pojeździe nanieś preparat z wykazu URPL. W praktyce najczęściej pracujesz z Virkonem S w stężeniu 1% (10 g proszku na 1 L wody) lub z Virexem, nanoszonymi opryskiem ze zbiornika ciśnieniowego. Czas kontaktu: minimum 20–30 minut — tyle preparat musi pozostać na powierzchni, zanim uznasz pojazd za zdezynfekowany. Temperatura otoczenia: powyżej 5 stopni Celsjusza. Zimą dezynfekcję prowadź w zadaszonej śluzie lub grzanym boksie. Każdy zabieg wpisz do rejestru — informacje o prowadzeniu rejestrów znajdziesz w drugiej części serii o kontroli ASF — prowadzenie rejestrów i spisów.

Dezynfekcja obuwia — maty i śluzownie w chlewni

Przy każdym wejściu do strefy inwentarskiej wymagana jest mata dezynfekcyjna nasączona preparatem z wykazu URPL — Virkonem S lub Virexem w stężeniu roboczym 1% — wymieniana co 3–7 dni lub gdy jest widocznie zabrudzona. Tego wymaga dokument GIW z 2018 r. i wtóruje mu codzienna praktyka inspektorów PLW: pusta lub zaschnięta mata to jedno z najczęstszych uchybień w raportach kontrolnych.

Same maty to dopiero połowa systemu. Drugą warstwą jest śluzownia — pomieszczenie między strefą zewnętrzną („czarną”) a budynkiem inwentarskim („biała”), w którym pracownik zmienia obuwie cywilne na robocze, odkłada odzież prywatną i zakłada kombinezon lub fartuch. O roli człowieka jako wektora wirusa piszemy szerzej w ósmej części serii — człowiek jako wektor ASF.

Wymagane wymiary mat dla ruchu pieszego i kołowego

Mata dezynfekcyjna musi być na tyle duża, by obuwie weszło na nią całą podeszwą i zdążyło się nasiąknąć roztworem. Dla ruchu pieszego w budynku inwentarskim — chlewni, oborze, kurniku — rozporządzenie Ministra Rolnictwa z 12 marca 2026 r. wymaga maty o minimum 1 metrze długości i szerokości równej szerokości drzwi. Najpopularniejsze rozmiary: dla chlewni 100×90, 100×100 lub 100×120 cm (dobrane do szerokości drzwi), dla kurnika standardowo 100×60×4 cm. Rozmiar 50×60 cm stosuje się tylko do wąskich wejść technicznych (pieczarkarnie, laboratoria, śluzy personelowe z drzwiami do 60 cm) — nie do głównego wejścia do budynku inwentarskiego. Dla ruchu kołowego długość maty = obwód koła pojazdu plus 20 cm marginesu, czyli orientacyjnie 200×120 cm dla samochodu osobowego, 300×120 cm dla auta dostawczego i 400–600×120 cm dla ciągników i TIR-ów. Jeśli wybierasz matę po raz pierwszy, zajrzyj do poradników jak wybrać matę dla ruchu pieszego i lekkiego ruchu kołowego oraz jak wybrać matę przejazdową.

Preparaty do nasączania mat z wykazu URPL

Do mat używaj preparatów wpisanych na wykaz URPL w grupie PT3. W praktyce w chlewni sprawdzają się dwa środki: Virkon S w roztworze 1% (200 g proszku na 20 L wody) i Virex — na bazie nadtlenku, bezpieczny w obecności zwierząt. Virkon S ma dodatkową zaletę dla kontroli wzrokowej: świeży roztwór ma intensywny różowy kolor, który blaknie wraz z utratą aktywności. Nigdy nie mieszaj Virkonu S z Virexem ani z innymi dezynfektantami — ryzykujesz zneutralizowanie substancji czynnej.

Jak często wymieniać roztwór

Standardowy interwał wymiany roztworu w macie to 3–7 dni. Skróć go, gdy zauważysz jeden z sygnałów: utratę koloru Virkonu S (różowy → bezbarwny), widoczne zanieczyszczenie błotem lub odchodami, zamarznięcie zimą, wysuszenie latem. Szczegółowe zasady obsługi mat opisaliśmy w instrukcji prawidłowego użytkowania i obsługi mat dezynfekcyjnych, a wpływ mrozu, deszczu i słońca na skuteczność mat rozbieramy w czwartej części serii ASF — wpływ czynników atmosferycznych i środowiskowych na maty dezynfekcyjne.

Czyszczenie i dezynfekcja budynków inwentarskich — procedura GIW (3 kroki)

Dezynfekcja budynku inwentarskiego wg procedury Głównego Lekarza Weterynarii przebiega zawsze w kolejności: przygotowanie → mycie właściwe → dezynfekcja właściwa. Żadnego kroku nie wolno pominąć — materia organiczna (obornik, resztki paszy, kurz) neutralizuje substancję aktywną preparatu biobójczego i obniża skuteczność dezynfekcji nawet o 90%. Kolejność kroków pochodzi z pisma GIW z 3 czerwca 2019 r. i to ona jest punktem odniesienia dla kontroli PLW.

Procedura najlepiej sprawdza się w systemie „pomieszczenie puste – pełne”: całą grupę zwierząt przemieszczasz w tym samym wieku i fazie produkcji, a po jej wyprowadzeniu budynek zostaje pusty na czas C-D-U (czyszczenie – dezynfekcja – usunięcie). Metoda ta ogranicza krążenie patogenów między grupami wiekowymi i porządkuje harmonogram zabiegów.

Kryteria wyboru środka dezynfekcyjnego podaje sam dokument GIW 2019:

• Spektrum działania — wirusobójcze (w szczególności na wirus ASF).
• Zakres temperatur — skuteczność w niskiej i wysokiej temperaturze (ważne zimą).
• Biodegradowalność — nie wymaga spłukiwania, nie obciąża środowiska.
• Brak korozji — nie uszkadza metalu, betonu, tworzyw.
• Szeroki zakres stosowania — budynki, wyposażenie, ziemia, pojazdy, obuwie, maty.

Krok 1 — Przygotowanie budynku

Wyprowadź zwierzęta, usuń wszystko, co ruchome: karmidła, poidła, panele, maty gumowe, ściółkę, obornik, resztki paszy. Zdemontuj elementy, do których trudno sięgnąć myjką — panele wentylacji, kratownice, pokrywy kanałów gnojowych. Na sucho wyzbieraj pajęczyny, kurz, resztki organiczne przy oknach i szczelinach konstrukcyjnych. Szczególną uwagę daj podłogom rusztowym, rynsztokom i kanałom gnojowym — to tam osadza się najwięcej materii organicznej, która może „zjeść” dezynfektant w kroku 3.

Krok 2 — Mycie właściwe

Namocz powierzchnie zimną wodą, nanieś detergent (pianowanie lub natrysk), zostaw na kilka minut i spłucz myjką ciśnieniową. Pracuj od sufitu, przez ściany, do podłogi — tak, by spływająca brudna woda nie zabrudziła powierzchni już umytych. Temperatura wody myjki: zalecana powyżej 60 stopni Celsjusza (gorąca woda rozpuszcza tłuszcz, który osłaniałby drobnoustroje). Po spłukaniu powierzchnia musi wyjść wolna od piany, resztek organicznych i osadu — jeśli palec zostawia ślad, myj dalej. Do detergentów pianowych w hodowli dobrze sprawdzają się preparaty z kategorii czyszczenie i odtłuszczanie (Ecofoam, Virofoam, FR-1/3/40).

Krok 3 — Dezynfekcja właściwa

Dezynfekcję prowadź wyłącznie na suchej powierzchni — wilgoć rozcieńcza preparat i obniża stężenie robocze. Osuszanie trwa 24–48 godzin naturalnie albo krócej z nagrzewnicą. Wybierz preparat z wykazu URPL (np. Virkon S 1%, Virex wg etykiety), rozpuść zgodnie z kartą charakterystyki, nanieś opryskiem lub pianą w odległości 30–50 cm od powierzchni. Temperatura otoczenia: powyżej 5 stopni Celsjusza. Czas kontaktu: minimum 20–30 minut — dopiero po tym okresie preparat zadziałał wirusobójczo. Zabieg wpisz do rejestru dezynfekcji (data, obiekt, preparat, stężenie, wykonawca).

Dezynfekcja na sucho — kiedy i jakie preparaty

Sucha dezynfekcja uzupełnia procedurę trzyetapową, gdy nie możesz wyłączyć całego budynku z produkcji. Stosuje się wtedy preparaty proszkowe, które wiążą wilgoć, redukują rozwój larw much i neutralizują amoniak — na przykład Stallofit. Proszek sypiesz bezpośrednio na ściółkę i w szczeliny, bez konieczności wyprowadzania zwierząt. Sucha dezynfekcja nie zastępuje pełnej procedury między cyklami, ale ogranicza obciążenie mikrobiologiczne w trakcie cyklu. Więcej o tej technice piszemy w artykule sucha dezynfekcja — sposób na oszczędność.

Wykaz środków biobójczych URPL — co to jest i jak z niego korzystać

Wykaz środków biobójczych URPL to oficjalna lista produktów, które uzyskały pozwolenie na obrót potwierdzające skuteczność wirusobójczą — wyłącznie te preparaty są dopuszczone do stosowania w bioasekuracji weterynaryjnej (grupa produktowa PT3). Bez wpisu na wykaz preparat nie ma statusu środka biobójczego w rozumieniu prawa i nie można go użyć w procedurze kontrolowanej przez Powiatowego Lekarza Weterynarii.

Wykaz publikuje Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych (URPL) z siedzibą w Warszawie (Al. Jerozolimskie 181C). Pozwolenie na obrót to wynik procedury rejestracyjnej, w której URPL ocenia skuteczność, profil bezpieczeństwa i jakość preparatu. Dla hodowcy praktyczny wniosek jest prosty: jeżeli preparat figuruje w wykazie URPL w grupie PT3, ma udokumentowaną skuteczność i spełnia wymogi prawne. Jeżeli nie figuruje — nie używaj go w bioasekuracji ASF.

Co to jest URPL i higiena weterynaryjna PT3

URPL to centralny organ rejestrujący produkty lecznicze, wyroby medyczne i produkty biobójcze w Polsce. Produkty biobójcze urząd klasyfikuje w 22 grupach produktowych (PT1–PT22) zgodnych z rozporządzeniem UE 528/2012. Grupa PT3 — „Higiena weterynaryjna” — obejmuje preparaty przeznaczone do dezynfekcji obiektów i wyposażenia związanego z hodowlą oraz transportu żywych zwierząt. To właśnie w PT3 szukasz preparatów do chlewni, obory, kurnika, pojazdów i mat dezynfekcyjnych.

Pełna lista 50+ produktów z dokumentu GIW 2018

Poniższa lista pochodzi z pisma Prezesa URPL z 17 października 2018 r., cytowanego w dokumencie Głównego Lekarza Weterynarii „Zasady bioasekuracji oraz wykaz środków biobójczych”. Pogrubieniem oznaczyliśmy preparaty, które widnieją w ofercie Dezenfex — pełne zestawienie produktu z wpisem URPL znajdziesz w następnym rozdziale.

Lista pochodzi z pisma Prezesa URPL z 17 października 2018 r. Wykaz URPL jest aktualizowany — stan z 2018 r. mógł się zmienić. Przed zakupem i zastosowaniem zweryfikuj aktualny wpis w bazie URPL na gov.pl/web/urpl.

Gdzie sprawdzić aktualny wykaz (urpl.gov.pl)

Aktualny wykaz produktów biobójczych znajdziesz pod adresem gov.pl/web/urpl/wykaz-produktow-biobojczych2, w sekcji „Wykaz Produktów Biobójczych”. URPL aktualizuje plik co kilka tygodni (kolejne wersje numerowane — np. 19.0, 20.0, 21.0, 22.0, 23.0); zawsze pobieraj najnowszą wersję przed sprawdzeniem konkretnego preparatu. W pliku filtrujesz produkty po grupie produktowej (wybierz PT3 — higiena weterynaryjna) lub po nazwie handlowej preparatu. Kolumna „Numer pozwolenia” pokazuje aktualny nr pozwolenia na obrót — spisz go każdorazowo do rejestru dezynfekcji. Jeżeli preparat zniknął z wykazu (np. pozwolenie wygasło i nie zostało odnowione), użycie go w kontroli PLW traktuje się jak użycie preparatu spoza wykazu.

Czy mogę użyć preparatu spoza wykazu URPL

W bioasekuracji ASF — nie. Preparat spoza wykazu URPL nie ma w Polsce statusu środka biobójczego PT3, więc PLW zakwestionuje zabieg w trakcie kontroli. Wyjątkiem są środki pomocnicze o innym przeznaczeniu — na przykład wapno chlorowane, stosowane jako uzupełnienie dezynfekcji terenu wokół wjazdów, wybiegów i placów manewrowych. Wapno ma działanie zasadowe i dobrze sprawdza się na zewnątrz, ale nie zastępuje preparatu biobójczego wewnątrz budynku inwentarskiego. Każdorazowo sprawdź etykietę i kartę charakterystyki — deklarowane działanie wirusobójcze musi być jawnie wymienione, a nie tylko „dezynfekujące”.

Preparaty Dezenfex na wykazie URPL — co oferujemy hodowcom trzody

Dezenfex jako producent oferuje bezpośrednio trzy preparaty figurujące w wykazie GIW 2018: Virkon S, Virex i Viroshield — oraz nowy BIOLENT POLANA jako zamiennik Virkonu S. Dla każdego preparatu z naszej oferty widniejącego w wykazie URPL 2018 utrzymujemy porównanie z wpisem oficjalnym, żebyś wiedział, jaki produkt kupujesz i pod jaką nazwą figuruje w dokumencie kontrolnym PLW.

Virkon S — wszechstronne zastosowanie, ceny

Virkon S (w wykazie GIW 2018: „Virkon TM S”) to preparat proszkowy na bazie peroksysiarczanu potasu. Ma spektrum bakteriobójcze, wirusobójcze i grzybobójcze, a w roztworze roboczym dodatkowo właściwości myjące. Standardowe stężenie dezynfekcyjne: 1% (10 g proszku na 1 L wody, czyli 200 g na 20 L). Przy podwyższonym ryzyku ASF etykieta dopuszcza 2%. Dezenfex oferuje trzy opakowania:

• 200 g — 32,90 zł, 20 L roztworu roboczego 1% (np. jednorazowe nasączenie maty).
• 5 kg — wydaje 500 L roztworu 1% (pełna dezynfekcja średniej chlewni).
• 10 kg — 779 zł, 1 000 L roztworu 1% (dużych stad i gospodarstw wielobudynkowych).

Jedna z cech praktycznych Virkonu S to charakterystyczny różowy kolor świeżego roztworu — pełni funkcję wizualnej kontroli aktywności preparatu. Gdy roztwór w macie traci różowy odcień, wiadomo, że trzeba go wymienić — bez konieczności laboratoryjnego pomiaru stężenia.

Virex — nadtlenek, bezpieczny przy zwierzętach

Virex (wykaz GIW 2018: „Virex”) to preparat oparty o nadtlenek wodoru, skuteczny wobec bakterii, wirusów i grzybów, a przy tym bezpieczny w obecności zwierząt — nie pozostawia drażniących oparów. Dobrze sprawdza się tam, gdzie nie możesz całkowicie usunąć inwentarza z pomieszczenia: nasączanie mat, zamgławianie, sanityzacja wody pitnej, mycie linii pojenia. Dezenfex prowadzi opakowania od 200 g do 20 kg w przedziale cenowym 29,49–1 295 zł. Szczegółowe stężenia robocze dla każdego zastosowania znajdziesz w karcie charakterystyki produktu — dla mat chlewnianych punktem wyjścia jest stężenie 1% zgodnie z zaleceniami GIW.

Viroshield — zastosowanie specjalistyczne (zamgławianie)

Viroshield (wykaz GIW 2018: „Virosheld”) jest dedykowany do zamgławiania — mikroskopijna mgła dociera do szczelin, kanałów wentylacyjnych i przestrzeni trudno dostępnych dla tradycyjnego oprysku. Stosowany w strefach wysokiego ryzyka: gospodarstwach sąsiadujących z ogniskami ASF, obiektach po likwidacji stada i punktach dezynfekcji granicznej. Sprzedajemy w opakowaniach 5 L i 25 L, a wyceny (uzależnione od wielkości zamówienia) podajemy indywidualnie — skontaktuj się z nami, żeby dostać aktualną ofertę na preparaty z kategorii dezynfekcja powierzchni.

BIOLENT POLANA — nowy zamiennik Virkon S

BIOLENT POLANA to nowość w naszej ofercie z 2026 r. Profil działania opiera się o substancje aktywne z wykazu URPL i odpowiada profilowi Virkonu S — preparat przeznaczony do dezynfekcji w bioasekuracji ASF, ptasiej grypy i pryszczycy (FMD). W sprzedaży prowadzimy opakowania 200 g, 5 kg, 10 kg i 20 kg. Ze względu na rejestrację w URPL preparatu traktujemy go jako „produkt oparty o substancje z wykazu URPL — status aktualnego wpisu weryfikuj u sprzedawcy”. Skontaktuj się z działem sprzedaży Dezenfex (tel. 739-301-301, biuro@dezenfex.pl), potwierdzimy aktualny numer pozwolenia na obrót i prześlemy kartę charakterystyki.

Tabela porównawcza — który preparat Dezenfex do czego

Poniższa tabela odpowiada na najczęstsze pytanie hodowcy: „Który preparat wziąć do konkretnego zabiegu?”. Każda kolumna to jeden z czterech preparatów Dezenfex obecnych w wykazie GIW 2018 lub opartych o substancje z wykazu URPL, każdy wiersz to typ zabiegu bioasekuracyjnego.

Sucha dezynfekcja (posypywanie ściółki preparatem proszkowym wiążącym wilgoć) to odrębna technika — do tego zabiegu używa się preparatu Stallofit, który nie zastępuje preparatu z wykazu URPL w kroku 3 procedury mokrej, a jedynie uzupełnia bioasekurację w trakcie cyklu.

Kiedy wezwać profesjonalną firmę dezynfekcyjną (DDD)

Główny Lekarz Weterynarii w dokumencie z 2018 r. wskazuje wprost: gdy zachodzi konieczność szczególnych środków ostrożności dla ochrony ludzi, zwierząt, wody lub gleby — nawiąż kontakt z profesjonalną firmą dezynfekcyjną. DDD (Dezynfekcja, Dezynsekcja, Deratyzacja) dysponuje certyfikowanym sprzętem, preparatami o podwyższonym spektrum i kompetencją urzędową do prowadzenia zabiegów w sytuacjach nadzwyczajnych.

W praktyce cztery sytuacje wskazują na wezwanie DDD:

1. Ognisko ASF w promieniu kilku kilometrów od gospodarstwa — dezynfekcja awaryjna terenu i wjazdów wymaga większej intensywności niż rutynowa.
2. Podejrzenie zakażenia w stadzie — decyzję o pobraniu prób i dezynfekcji nadzwyczajnej koordynuje PLW.
3. Brak sprzętu do mycia ciśnieniowego i dezynfekcji dużej powierzchni — szczególnie po wydłużonym przestoju budynku.
4. Dezynfekcja po likwidacji stada — zabieg końcowy przed wprowadzeniem nowej grupy zwierząt, prowadzony pod nadzorem Inspekcji Weterynaryjnej.

Dezenfex jako producent preparatów i mat nie świadczy usług DDD — nie wjeżdżamy na gospodarstwo ze sprzętem do dezynfekcji. Dostarczamy preparaty, maty, odzież ochronną i akcesoria do bioasekuracji, którą hodowca prowadzi we własnym zakresie lub zleca certyfikowanej firmie DDD. Listę firm DDD z uprawnieniami w Twoim regionie otrzymasz u Powiatowego Lekarza Weterynarii albo w lokalnym rejestrze przedsiębiorców DDD.

Rejestr czyszczenia i dezynfekcji — obowiązkowa dokumentacja

Rejestr każdego zabiegu dezynfekcyjnego (data, preparat, stężenie, wykonawca) jest obowiązkiem hodowcy i podlega kontroli Powiatowego Lekarza Weterynarii — brak dokumentacji to jedno z najczęściej karanych uchybień w kontrolach ASF. Obowiązek wynika z rozporządzenia MRiRW z 12 marca 2026 r. (obecnie zastąpionego nowym rozporządzeniem z 2026 r.) i dotyczy każdej chlewni, niezależnie od strefy i skali hodowli.

Minimalny zakres wpisu obejmuje:

• Datę i godzinę zabiegu — precyzyjnie, z rozróżnieniem na strefy dnia przy cyklu ciągłym.
• Rodzaj zabiegu — czyszczenie (C), dezynfekcja (D), deratyzacja (U) — lub połączenia.
• Obiekt — nazwa budynku, pomieszczenia, konkretnej powierzchni (np. „budynek nr 2, komora porodowa”).
• Preparat — nazwa handlowa, nr pozwolenia URPL (jeśli dotyczy).
• Stężenie robocze — np. Virkon S 1%, Virex wg etykiety.
• Wykonawca — imię i nazwisko, podpis.

Dla wjazdów pojazdów prowadź osobny rejestr, który zawiera dane pojazdu, kierowcy, cel wizyty i potwierdzenie wykonania dezynfekcji na bramie. Wzór arkusza dezynfekcji znajdziesz w materiałach pomocniczych Głównego Inspektoratu Weterynarii na wetgiw.gov.pl. Dokumentację przechowuj minimum 3 lata — tego wymaga PLW przy kontroli. Szczegółowy przewodnik po rejestrach i spisach znajdziesz w drugiej części serii ASF — prowadzenie rejestrów i spisów.

Koszt pełnego wyposażenia bioasekuracyjnego (maty, preparaty, odzież, tablice, rejestratory) w dużej części odzyskasz z refundacji ARiMR — warunki i kwalifikowane produkty opisaliśmy w artykule dofinansowania ARiMR na bioasekurację trzody chlewnej.

FAQ — najczęstsze pytania